Історія

СРСР җитәкчеләре нинди машиналарда йөргән?

«Автомобіль зиннәт түгел, хәрәкәтләнү чарасы”, – ді бер популяр кинофильмның героя. Е менә дәүләт башлыгы өчен машина – дәрәҗә күрсәткече дә, илнең абруе так. Шуңа та іл җитәкчеләре өчен мөмкин булган вариантның иң яхшысы сайланган.

Ленін һәм аның зиннәткә булган мәхәббәтеПролетар юлбашчы иң яхшы машиналарны гына яраткан. Аның гаражында беренче булып Turcat-Mery лімузини барлыкка килә. Лютий революциясенә кадәр анда бөек кенәз кизи Тетяна йөргән.

Әмма 1917 нче елның октябренда автомобільних до Смольний яныннан урлыйлар һәм Ленін хәрби комиссардан Delaunay-Belleville 45 ландо машинасын алып тора. Әмма бу автомобіль юлбашчыга һөҗүм ясаганда зыян күрә һәм ани гамәлдән чыгаралар. Тиздән Ленін Renault 40 CV машинасында йөри башлый.

Караклар тіз йөрүче бо транспортның так “башына җитә”. “Төп більшовик” бигрәк тн Rolls-Royce Silver Ghost автомобилен яраткан. Аның бо модельдәге 3 машинасы булган.

Дәүләт башлыгы карли һәм сикәлтәле юллардан йөри алсын өчен, Путілов заводи белгечләре аның өчен һәм Rolls-Royce базасында авточана та ясый. Сталін һәм аның автопаркы Советлар Союзының булачак лидерының беренче машинасы, Ленинныкы кебек үк, патша гаиләсе гаражыннан була. Микола II әнисе Олександра Федорівна өчен Англиядән кайтартылган Vauxhall машинасы бик матуру булса так, акрын йөргән.

Двигателенең куәте нибары 30 ат көчле генә булганга Сталін ани бик өнәп бетермәгән. Гражданнар сугышы вакытында Царицынода (хәзерге Волгоград) командировкада булганда Сталинны вул вакыт өчен бик күәтле саналган Packard Twin Six автомобилена утырталар. Вул сәгатенә 130 чакрым узган.

Машина Сталинга шул кадәр нык ошаган ки, Мәскәүгә кайткач, вул нәкъ шундыйны бирүләрен сораган. Мондый транспортта чекистлар йөрергә яраткан. ВЧК гаражыннан Сталинга та шундый автомобіль бирәләр.

Соңрак берникадәр вакытка аңа Ленін яраткан Rolls-Royce Silver Ghost машинасына күчеп утырырга тури килә. Вул вакытта хөкүмәт карары буенча барлык югары түрәләрнең автомобильләре дә бер төрле булырга тиеш булган. Өч їв эчендә, 1922-1925 елларда, илгә шундый 73 машина кайтартыла.

Әмма Сталинның Америка машиналарына мәхәббәте сүрелми. Хакимияткә килгәч, вул АКШтан машиналар сатып ала башлый. Бигрәк тн аңа Рузвельт бүләк иткән Packard Twelve 14 лімузини ошый.

Бо машинада Сталін сугыш ахырына кадәр йөри. Үзе чит іл машинасында йөрсә дә, Сталін түрәләрне СССРда чыгарылган автомобильләргә күчереп утырту турындагы планын тормышка ашыра башлый. Сталін исемендәге завод 3ИС-101 моделен җитештерүгә керешә.

Анда коммунистлар партиясенең югары дәрәҗәдәге җитәкчеләре генә йөргән. Соңыннан Packard базасында ЗІС-115 машинасын чыгара башлыйлар. 1947 нче елны хөкүмәт гаражындагы чит іл машиналарының барысы та ЗІС ка алыштырыла.

Бо автомобильнең бронялы махсус версиясендә Сталін гомеренең ахыргы көннәренә кадәр йөри. Хрущов гаражындагы ЗІС, ЗІЛ һәм Cadillac Хрущов гаражында та Советлар Союзында җитештерелгән автомобильләр була. Очрашуга һәм киңәшмәләргә вул ЗІС-110 һәм ЗІС-115 машиналарына утырып килгән.

Іл башлыгы бронялы машиналарны яратмаган, күбрәк кабриолетта йөргән. Өстәвенә Гітлер ставкасыннан Cadillac Fleetwood автомобиленә та мөкиббән булган. Бо трофей машина аның шәхси карамагында була.

Хрущов чит илгә визитлары барышында чит іл машиналарны сатып алган. Соңыннан аларны еш кына бүләк иткән. Мәскәүгә күчкәннән соң, Хрущовка күбрәк рәсми машиналарда йөрергә тури килә.

Шуңа так вул яраткан Cadillac машинасын комиссион кибет аша сатып җибәрә. Шәхес культына каршы көрәш кампаниясе барышында Сталін исемендәге завод (ЗІС) Лихачов исеменә (ЗІЛ) үзгәртелә. Заводта югары түрәләр өчен автомобильләр чыгару тукталмый.

Озак та үтми биредә төрле модификацияле ЗІЛ-111 машинасын җитештерә башлыйлар. Машиналар җыючы БрежневӘ менә Брежнєв машиналар коллекциясен җыйган. Башка илләрнең дәүләт башлыклары та аның бо гадәтен яхшы белгән һәм Брежнєвка шундый кыйммәтле бүләкләр ясаганнар.

Дәүләт башлыгы булган чорда Брежнєв 50 автомобіль туплый. Алар арасында Rolls-Royce, Lincoln Continental, Nissan President, Mercedes-Benz 600 Pullman машиналары бар. Брежневның ауга һәм юлсыз җирләрдән йөрер өчен дә махсус машиналары булган.

ЗІЛ машинасы аның рәсми транспорт чарасы булып саналган.Рада чорының соңгы җитәкчеләре һәм Росія лидерлары автомобильләреИл белән аз гына вакыт идарә иткән Черненко һәм Андропов та ЗІЛ так йөри. Алар үз автопаркларын җыярга өлгерми калалар.

ЗІЛ 41052 машинасына Горбачов та утыра. СРСР таркалганнан соң, аз гына вакыт анарда Єльцин та йөреп ала. 1988 нче елны 22 данә ЗІЛ 41052 чыгарылган була.

Вул дәүләтнең беренче кешеләре өчен махсус чыгарылган соңгы рәсми автомобіль моделі була. Бүгенге Росія лидерлары әлегә чит іл машиналарына өстенлек бирә. Хәзер президент өчен машиналар җитештерүне торгызу буенча сөйләшүләр алып барыла.
Мәрьям Заһиди